Δόθηκε νομοσχέδιο, περίγραμμα και η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση θα συνεχιστεί στις 28 Αυγούστου – Πόσο μειώνεται το πέναλτι του 12% και ποιο το κόστος για τα δημόσια οικονομικά - Νέες κατηγορίες εισφορέων

Ένα σημαντικό βήμα για την επικείμενη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση σηματοδοτεί η σημερινή ημέρα με την παράδοση στους κοινωνικούς εταίρους σχετικού νομοσχεδίου για τροποποίηση του Περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμου και επεξηγηματικής σύναψης των όσων θα προωθηθούν για αλλαγές του πρώτου πυλώνα του συνταξιοδοτικού.

Η «επίδοση» των σχετικών προσχεδίων έγινε στο πλαίσιο της συνεδρίασης του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος (ΕΣΣ) υπό την προεδρία του Υπουργού Εργασίας, Μαρίνου Μουσιούττας σε δηλώσεις του επανέλαβε το στόχο για εφαρμογή της μεταρρύθμισης από την 1η Ιανουαρίου του 2027 προκειμένου να υπάρξει όφελος για τους υφιστάμενους συνταξιούχους στο τέλος του ίδιου μήνα. 

Ο Υπουργός Εργασίας ανέφερε σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρίαση του ΕΣΣ πως η πρόταση για μεταρρύθμιση προβλέπει αύξηση για όλους τους συνταξιούχους, καθώς και μείωση του πέναλτι του 12% για όσους συνταξιοδοτήθηκαν στο 63ο έτος της ηλικίας τους.

Όπως δήλωσε ο κ. Μουσιούττας, από τις 123.000 των συνταξιούχων γήρατος σήμερα, όλοι επηρεάζονται θετικά, σημειώνοντας ενδεικτικά ότι περίπου 50.000 συνταξιούχοι θα έχουν αύξηση πάνω από 100 ευρώ το μήνα και γύρω στις 60.000 θα έχουν αύξηση κάτω από 100 ευρώ τον μήνα σε βάθος πενταετίας, ενώ μελλοντικοί συνταξιούχοι με χαμηλές αποδοχές ενδέχεται να δουν αυξήσεις από 5% έως 60% σε σχέση με το υφιστάμενο σύστημα.  Άξιο αναφοράς είναι πως στο κείμενο που δόθηκε με τις επεξηγήσεις γίνεται λόγος για «θέσπιση ελάχιστης εγγυημένης αύξησης των €30 για υφιστάμενους συνταξιούχους του ΤΚΑ με σύνταξη έως €600 μηνιαίως».

Η ελάφρυνση του 12% 

Σχετικά με τη μείωση του 12% σε περίπτωση πρόωρης αφυπηρέτησης, ο Υπουργός είπε ότι υπάρχει πρόταση για μείωση της αναλογιστικής αναπροσαρμογής του 12% στο 7,5% στο βασικό μέρος της σύνταξης.

Σημειώνεται ότι για το συγκεκριμένο στη σχετική επεξήγηση που δόθηκε σήμερα αναφέρονται τα εξής: «Το  ζήτημα της αναλογιστικής αναπροσαρμογής 12% στο 63ο έτος ρυθμίζεται με ελάφρυνση της μείωσης καθότι η πλήρης κατάργηση της επηρεάζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ΤΚΑ. Θα χορηγηθεί ελάφρυνση στο μισό της περιόδου και όχι μεγαλύτερη των 9 μηνών από την αναλογιστική μείωση όσον αφορά το ποσό της βασικής σύνταξης για όλους τους υφιστάμενους συνταξιούχους αλλά και τους μελλοντικούς συνταξιούχους που θα συνταξιοδοτηθούν έως και το τελευταίο έτος της μεταβατικής περιόδου (2031). Η αναλογιστική ελάφρυνση για τις πιο πάνω περιπτώσεις θα είναι εφ’ όρου ζωής».

Κόστος 50 εκατ. ευρώ και συνέχιση στις 28

Ο Υπουργός Εργασίας ανέφερε εξάλλου πως η συζήτηση θα συνεχιστεί κατά την επόμενη συνεδρία του ΕΣΣ στις 28 Αυγούστου, με τον στόχο να παραμένει η εφαρμογή της μεταρρύθμισης από την 1η Ιανουαρίου 2027. Εξάλλου, η παρουσίαση των όσων προωθούνται φαίνεται να μην έχει ολοκληρωθεί σήμερα. 

Από την πλευρά του, ο Κεντρικός Αναλογιστής της Κύπρου, Κώστας Σταυράκης, ανέφερε ότι μέσα από το νέο σύστημα γίνεται ένας εξορθολογισμός και ως εκ τούτου τα πρώτα χρόνια θα υπάρχει επιβάρυνση στα δημόσια οικονομικά της τάξης των 50 εκατομμυρίων κάθε χρόνο τα πρώτα πέντε χρόνια, ενώ ταυτόχρονα τερματίζεται ο δανεισμός του κράτους από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί για το τελευταίο πως οι αναφορές στο επεξηγηματικό σημείωμα είναι σχετικά λίγες, ενώ ούτε και στο σχετικό νομοσχέδιο που δόθηκε φαίνεται να γίνεται αναφορά, καθώς εκτιμάται ότι θα υπάρξουν κι άλλα νομοθετήματα για το ζήτημα των επενδύσεων του ΤΚΑ και για τη σύσταση σχετικού ανεξάρτητου οργανισμού. Περαιτέρω ενημέρωση αναμένεται να υπάρξει εξάλλου και για την πρόθεση της κυβέρνησης για επανασχεδιασμό του επιδόματος χαμηλοσυνταξιούχων. 

Το νέο σύστημα 

Στις γραπτές επεξηγήσεις που δόθηκαν σήμερα αναφέρεται μεταξύ άλλων πως το νέο συνταξιοδοτικό σύστημα εισαγάγει μια αναθεωρημένη βασική σύνταξη, το ύψος της οποίας καθορίζεται βάσει του συνολικού εγγεγραμμένου χρόνου ασφάλισης (σε μήνες θεμελιωτικής ασφάλισης), είτε από πληρωμένες ή επιδοτούμενες από το κράτος εισφορές.  

Η εν λόγω σύνταξη, η οποία στην ουσία επαναπροσδιορίζει τη βασική σύνταξη του ΤΚΑ, έχει αυξημένο βαθμό αναδιανομής, λόγω του τρόπου υπολογισμού της και των αυξημένων σε έκταση επιδοτούμενων ετών ασφάλισης. Περαιτέρω, η αναθεωρημένη βασική σύνταξη αντικαθιστά την μέχρι σήμερα βασική σύνταξη του ΤΚΑ και ενισχύει την επάρκεια, ενώ o σχεδιασμός της συμπληρωματικής (αναλογικής) σύνταξης του ΤΚΑ, η οποία συνεχίζει να έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα, τυγχάνει αναπροσαρμογής (εξακολουθεί να συνδέεται με τις ασφαλιστικές μονάδες της συμπληρωματικής ασφάλισης).  

Αναφέρεται πως δικαιούχοι της αναθεωρημένης βασικής σύνταξης θα είναι όλοι οι εγγεγραμμένοι στο νέο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και θα πληρούν τις ελάχιστες προϋποθέσεις ασφάλισης, ενώ δικαιούχοι της αναπροσαρμοσμένης συμπληρωματικής σύνταξης από το ΤΚΑ θα είναι όλοι οι εργαζόμενοι που θα πληρούν τις ελάχιστες προϋποθέσεις εισφορών.  

Πιο αναλυτικά αναφέρεται πως η επανασχεδιασμένη βασική σύνταξη γήρατος θα αφορά μηνιαίο ποσό σύνταξης, το οποίο υπολογίζεται με συντελεστή που κλιμακώνεται από 1,1 στην ηλικία των 63 ετών έως 1,5 στην ηλικία των 67 ετών (με αύξηση κατά 0,1 ανά έτος για τις ενδιάμεσες ηλικίες 64, 65 και 66), εφαρμοζόμενο για κάθε μήνα εγγεγραμμένης ασφάλισης (με βάση 12 μήνες ανά έτος). 
Το όριο συνταξιοδότησης παραμένει στην ηλικία των 65 ετών. Αν κάποιος επιλέξει να συνεχίσει να εργάζεται μέχρι τα 67 έτη θα μπορεί να λάβει αυξημένη σύνταξη με την ανάλογη καταβολή εισφορών μέχρι τα 67 έτη.

Για την επαναπροσδιορισμένη συμπληρωματική σύνταξη αναφέρονται τα εξής: Για υφιστάμενους συνταξιούχους θα διενεργείται σύγκριση μεταξύ της συνολικής υφιστάμενης σύνταξης γήρατος και της αντίστοιχης συνολικής σύνταξης γήρατος που προκύπτει βάσει της μεταρρύθμισης, με εφαρμογή συντελεστή απόδοσης 1,25% για τη συμπληρωματική σύνταξη. Εάν το άθροισμα της νέας, επανασχεδιασμένης βασικής σύνταξης και της νέας συμπληρωματικής σύνταξης (με συντελεστή απόδοσης 1,25%) είναι μικρότερο από το υφιστάμενο ποσό, ο συνταξιούχος θα εξακολουθεί να λαμβάνει το ποσό που δικαιούται βάσει του υφιστάμενου συστήματος.

Για νέους συνταξιούχους μέσα στην πενταετή μεταβατική περίοδο (2027-2031), θα διενεργείται αντίστοιχη σύγκριση της συνολικής σύνταξης γήρατος με το υφιστάμενο σύστημα και της συνολικής σύνταξης γήρατος που προκύπτει βάσει της μεταρρύθμισης. Εάν το άθροισμα της νέας, επανασχεδιασμένης βασικής σύνταξης και της νέας συμπληρωματικής σύνταξης (με συντελεστή απόδοσης 1,25%) είναι μικρότερο από το ποσό που προκύπτει με το υφιστάμενο σύστημα, τότε θα επανυπολογίζεται η συμπληρωματική σύνταξη με συντελεστή απόδοσης της συμπληρωματικής σύνταξης το 1,34%.
Για όλους τους νέους συνταξιούχους μετά την πενταετή μεταβατική περίοδο, δηλ. από το 2032 και εντεύθεν, θα ισχύει ο συντελεστής απόδοσης της συμπληρωματικής σύνταξης 1,34% οριζόντια για όλους τους εν λόγω συνταξιούχους, με την προσθήκη πρόνοιας στο νόμο για δυνητική αύξηση εισφορών αναλόγως των οικονομικών αποτελεσμάτων που θα καταδείξει αναλογιστική μελέτη που θα διενεργηθεί πριν από το 2032.
Στο κείμενο διευκρινίζεται ότι, η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος περιλαμβάνει μεταβατικές ρυθμίσεις που θα ισχύσουν τόσο για τους υφιστάμενους όσο και τους μελλοντικούς συνταξιούχους.

Νέες κατηγορίες εισφορέων 

Στο ίδιο κείμενο αναφέρεται ότι με τη μεταρρύθμιση εισάγεται νέα υποχρέωση καταβολής εισφοράς από εισοδηματίες (μέχρι το ετήσιο ποσό  των βασικών ασφαλιστέων αποδοχών), που είναι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας ή κράτους μέλους  της ΕΕ ή προσώπων υπηκόων τρίτης χώρας που εμπίπτουν κάτω από το πεδίο εφαρμογής του  Κανονισμού ΕΕ, 883/2004  και έχουν τη συνήθη διαμονή τους στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές, όταν δεν καλύπτονται από άλλη ασφαλιστική υποχρέωση ή αντίστοιχη πίστωση.

Ως εισόδημα λαμβάνονται υπόψη, εισοδήματα από αξίωμα, μερίσματα, τόκους, μισθώματα, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ή ευρεσιτεχνίας, αμοιβές και άλλα κέρδη από ιδιοκτησία.  Παράλληλα, για μισθωτούς που είναι μέτοχοι της εταιρείας στην οποία εργάζονται, προβλέπει ότι, για τους σκοπούς του ορισμού των αποδοχών, περιλαμβάνονται και τα μερίσματα που λαμβάνουν από την εταιρεία στην οποία απασχολούνται.

Δημιουργείται επίσης δικαίωμα προαιρετικής καταβολής εισφορών για πρόσωπα που δεν έχουν ασφαλιστέα απασχόληση, δεν υπάγονται στην υποχρέωση εισφοράς εισοδηματιών, δεν καταβάλλουν εισφορά με άλλο τρόπο και δεν έχουν πιστωθεί με εξομοιούμενες ή πλασματικές αποδοχές. 
Περαιτέρω, κατά τα πρώτα πέντε έτη παρέχεται δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος εξαγοράς ασφαλιστικών μονάδων για προηγούμενα έτη, χωρίς περιορισμό στον αριθμό των ετών αλλά μέχρι μία ασφαλιστική μονάδα ανά έτος. 

Ειδική κατηγορία για κοινωνική σύνταξη 

Σε σχέση με την κοινωνική σύνταξη το κείμενο σημειώνει μεταξύ άλλων πως οι υφιστάμενοι δικαιούχοι Κοινωνικής σύνταξης μεταφέρονται στο ΤΚΑ ως ειδική κατηγορία δικαιούχων (θα λογίζονται ως δικαιούχοι μη ανταποδοτικής βασικής σύνταξης γήρατος). Παράλληλα, όσοι νέοι συνταξιούχοι κατά την πενταετή μεταβατική περίοδο (2027–2031), δεν πληρούν τα κριτήρια συνταξιοδότησης γήρατος του ΤΚΑ, θα εξετάζονται βάσει των υφιστάμενων κριτηρίων του σχεδίου Κοινωνικής σύνταξης - εφόσον πληρούν τα κριτήρια αυτά, εντάσσονται στην ίδια ειδική κατηγορία δικαιούχων του ΤΚΑ. 

Για το θέμα σημειώνεται επίσης πως το κράτος θα αναλάβει τη καταβολής εισφορών υπό μορφή επιδόματος, από το έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης και για τα επόμενα 15 έτη, εκ μέρους των δυνητικά μελλοντικών δικαιούχων Κοινωνικής σύνταξης οι οποίοι δεν διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα να συνεισφέρουν στο νέο σύστημα. Αναφέρεται πως ο εν λόγω πληθυσμός εκτιμάται στο 25%–30% του σχετικού συνόλου των δυνητικά δικαιούχων.  Η επιδότηση αυτών των εισφορών θα προϋποθέτει υποβολή σχετικής αίτησης προς τον αρμόδιο φορέα, για διαπίστωση πλήρωσης των εισοδηματικών κριτηρίων.
Τα εισοδηματικά κριτήρια για την επιδότηση εισφορών θα καθοριστούν από τον αρμόδιο φορέα και θα ισχύουν από 1/1/27.

Διαβάστε επίσης: Η Κύπρος ανάμεσα στις δέκα μεγαλύτερες χώρες-επενδυτές στην Ινδία, λέει η Προεδρία