Η αναθεωρημένη μελέτη της ΕΤΕπ τέλος του έτους αναμένεται να «ρίξει φως» σε θέματα βιωσιμότητας

Άγνωστο παραμένει το κόστος του Great Sea Interconnector (GSI), καθώς το ποσό των €1,9 δισ. δεν αποτυπώνει τον συνολικό λογαριασμό και αφορά κυρίως το καλώδιο. Όπως διαφάνηκε κατά τη χθεσινή συνεδρία της Επιτροπής Ενέργειας της Βουλής, μέσα από τις τοποθετήσεις των Υπουργών Ενέργειας και Οικονομικών, καθώς και της ΡΑΕΚ, στο ποσό των 1,9 δισ. δεν περιλαμβάνονται δαπάνες που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία, την ασφάλεια και την συντήρηση του έργου.

Περισσότερες απαντήσεις ως προς το κόστος και τη βιωσιμότητα του GSI αναμένεται να δώσει η αναθεωρημένη μελέτη δέουσας επιμέλειας της ΕΤΕπ, η οποία, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη Βουλή, αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του έτους.

Στη χθεσινή συνεδρία, βουλευτές έθεσαν ερωτήματα προς τους δύο υπουργούς, σχετικά με το ποια είναι η «οροφή» του κόστους μέχρι την οποία, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι διατεθειμένη να στηρίξει την συνέχιση του έργου και κατά πόσο, σε περίπτωση εκτόξευσής του, η Κύπρος θα εξακολουθεί να στηρίζει λόγω της γεωπολιτικής του σημασίας

Ο Υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός υπογράμμισε ότι, προτού ληφθεί οποιαδήποτε τελική απόφαση για το έργο, θα πρέπει να υπάρχουν ενώπιον της Κυβέρνησης επικαιροποιημένα οικονομικά δεδομένα και σαφής εικόνα ως προς τη βιωσιμότητα της επένδυσης.

Στη μελέτη παρέπεμψε και ο Υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός. 

«Όλα αυτά θα τα δούμε όταν έχουμε τη μελέτη. Είναι ένα έργο γεωπολιτικό, δεν είναι προς όφελος μόνο της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι προς όφελος και της Ελλάδας, και του Ισραήλ και της ευρύτερη περιοχής. Είναι και ένα μέρος του διαδρόμου προς την Ινδία. Υπάρχουν γεωπολιτικοί λόγοι για τους οποίους χρειάζεται αυτό το έργο και εκεί όπου χρειάζονται πόροι, θα πρέπει να βρεθούν και αυτοί», είπε ο Μιχάλης Δαμιανός. 

Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό;

Στο ζήτημα του ποιος θα επωμιστεί τελικά το κόστος του GSI αναφέρθηκε ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, απαντώντας σε ερωτήματα βουλευτών.

Όπως ανέφερε, εάν το κόστος του έργου μετακυλιστεί στους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων ηλεκτρικής ενέργειας, τότε η σχετική δαπάνη δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά.

«Όμως, κάνουμε μια συζήτηση σε μια χώρα που έχει το πιο υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας γιατί τα τελευταία πολλά χρόνια, δεν κάναμε τα όσα έπρεπε να κάνουμε», είπε.

Σε περίπτωση που το κόστος αναληφθεί από το κράτος, ο κ. Κεραυνός επισήμανε ότι θα υπάρξουν επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά και στα δημοσιονομικά όρια εντός των οποίων καλείται να κινηθεί η Κυπριακή Δημοκρατία, στη βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης.

Ο Υπουργός Οικονομικών μάλιστα υπογράμμισε την σημαντικότητα αυτών των δημοσιονομικών περιορισμών, σημειώνοντας ότι λειτουργούν ως δικλίδα για την αποφυγή αποφάσεων που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στα δημόσια οικονομικά.

«Και ευτυχώς που υπάρχει αυτό το πλαίσιο διακυβέρνησης, γιατί δεν θα μπορεί καμία κυβέρνηση πλέον να κάνει ό,τι θέλει και να δημιουργεί σοβαρά προβλήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πάντως, όπως αναφέρθηκε εντός της Επιτροπής, το κόστος του GSI θα ανακτηθεί μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος και η σχετική χρέωση προς τους καταναλωτές θα καθοριστεί από τη ΡΑΕΚ.

Οι δεσμεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας

Σύμφωνα με τον Υπουργό Ενέργειας, οι δεσμεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας σε σχέση με το έργο δεν είναι πρόσφατες, αλλά όχρονολογούνται αρκετά χρόνια πριν και, σε κάθε περίπτωση, προϋπήρχαν του 2023 που ανέλαβε η παρούσα κυβέρνηση. 

Το κατά πόσο οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν τα προηγούμενα χρόνια επιτρέπουν στην Κυπριακή Δημοκρατία να διαφοροποιήσει τη στάση της απέναντι στο έργο αποτελεί, σύμφωνα με τον Υπουργό Ενέργειας, ένα σύνθετο νομικό ερώτημα.

«Το κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί ή όχι με αυτό το έργο, αποτελεί ένα περίπλοκο τεχνικό και νομικό ερώτημα το οποίο δεν μπορεί να απαντηθεί αυτή την στιγμή», ανέφερε συγκεκριμένα ο Υπουργός Ενέργειας.

Για το Μνημόνιο Συναντίληψης (MoU) που υπογράφηκε το 2024, ανέφερε ότι η δέσμευση εκέι είναι πολιτική. 

Από πλευράς του, ο Υπουργός Οικονομικών αναφέρθηκε στη δέσμευση που είχε αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία το 2021 για συμμετοχή στο έργο, και επισήμανε ότι, το κράτος οφείλει να επιδεικνύει συνέπεια.

«Δεν μπορεί μια χώρα να απορροφήσει το κόστος εάν δεν είναι βιώσιμο»

Ερωτηθείς από τον βουλευτή του ΔΗΣΥ Γιώργο Παμπορίδη αν μπορεί να διακοπεί αυτή η δέσμευση  σε περίπτωση που το κόστος είναι ιδιαίτερα υψηλό, ο Μάκης Κεραυνός απάντησε:

«Εάν το αποτέλεσμα μιας μελέτης βιωσιμότητας, με την συγκεκριμένη πρόταση που έχει κατατεθεί, είναι ότι δεν είναι βιώσιμο το έργο, τότε μπορούν να διαφοροποιηθούν τα δεδομένα. Για αυτό από την αρχή λέγαμε ότι χρειάζονται κι άλλοι επενδυτές και δεν μπορεί μια χώρα να απορροφήσει όλο το κόστος αν δεν είναι βιώσιμο».

Σύμφωνα με τη ΡΑΕΚ, εάν η Κυπριακή Δημοκρατία αποφασίσει να αποσύρει το ενδιαφέρον της από το έργο, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να αποχωρήσει χωρίς οικονομικές συνέπειες καθώς θα κληθεί να καταβάλλει το ποσό που της αναλογεί.

Το ζήτημα του ελέγχου του καλωδίου

Στο ζήτημα του ελέγχου και της διαχείρισης του GSI στάθηκε ο αντιπρόεδρος της ΡΑΕΚ, Φίλιππος (Άλκης) Φιλίππου, επισημαίνοντας ότι, με τα σημερινά δεδομένα, ο έλεγχος του καλωδίου δεν βρίσκεται στην Κύπρο.

Όπως ανέφερε, παραμένουν ανοικτά ερωτήματα ως προς το κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία θα συμμετάσχει τελικά στο έργο. Σημείωσε, μάλιστα, ότι εάν τα δεδομένα παραμείνουν ως έχουν, ο έλεγχος της διαχείρισης του καλωδίου θα βρίσκεται εξ ολοκλήρου σε μη κυπριακά χέρια.

«Άρα, αν ένα έργο είναι τόσο σημαντικό για την ασφάλεια της Κύπρου, διερωτώμαι κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να συμμετέχει;», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στο σημείο αυτό, η βουλευτής του ΑΛΜΑ Ειρήνη Χαραλαμπίδου, διερωτήθηκε πόσα χρήματα θα πρέπει να δαπανήσει η Κυπριακή Δημοκρατία για να «έχει λόγο» στο έργο.

Το κομμάτι Κύπρος – Ισραήλ

Όσον αφορά στο κομμάτι της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ, Υπουργός Ενέργειας ενημέρωσε ότι, βρίσκεται σε αρχικό στάδιο.

«Έγινε μια επικοινωνία προς την ΡΑΕΚ έτσι ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία που αφορά και για το κόστος του ιδίου του έργου και πόσο θα κοστίσει για την κάθε πλευρά. Είναι μικρότερο έργο αλλά σε αρχικό στάδιο», είπε συγκεκριμένα ο Μιχάλης Δαμιανός.

Αντιδράσεις Βουλευτών

Ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ Στέφανος Στεφάνου επέκρινε την Κυβέρνηση ότι δεν έδωσε ξεκάθαρες απαντήσεις, ούτε για το τελικό κόστος, ούτε εάν το έργο θα φέρει πιο φθηνό ηλεκτρισμό.

«Από ότι σήμερα μας λέχθηκε, η προηγούμενη κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη μας έχει δεσμεύσει και η σημερινή κυβέρνηση συμφώνησε σε ένα MoU που ο ίδιος ο Υπουργός Ενέργειας είπε ότι…πίνει νερό», πρόσθεσε ο κ. Στεφάνου.

Τόνισε ότι, θα πρέπει να απαντηθούν τα κύρια ερωτήματα που αφορούν στο πόσο θα κοστίσει και πόσα θα πληρώνουν οι Κύπριοι καταναλωτές.

«Αν είναι να γίνει το έργο για να έχουν οι ιδιώτες κέρδη ή να εξυπηρετήσουν κάποιοι τα γεωστρατηγικά τους συμφέροντα και να πληρώνει ο Κύπριος καταναλωτής ακόμη πιο ακριβό ρεύμα, η κυβέρνηση πρέπει να απαντήσει αν θα το κάνει το έργο, αλλά δεν απαντά», υπογράμμισε ο γενικός γραμματέας του ΑΚΕΛ.

Για την είσοδο της γαλλικής Meridian, ανέφερε ότι η κυβέρνηση έσπευσε να πανηγυρίσει αλλά δεν γνωρίζει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας.

Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, τόνισε τη μεγάλη γεωπολιτική σημασία της διασύνδεσης όχι μόνο για την Κύπρο αλλά και για στρατηγικούς της εταίρους, όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η Ευρωπαϊκή Ένωση. 

«Θα πρέπει να αναμένουμε τα αποτελέσματα των μελετών. Θα πρέπει δηλαδή να υπάρχει απόλυτη βεβαίωση ότι πληρούνται όλες οι απαραίτητες προϋποθέσεις για το έργο. Και αυτό απαντά και στις αναφορές της αντιπολίτευσης η οποία ζητεί από την Κυβέρνηση να δώσει τώρα απαντήσεις για την υλοποίηση του έργου», ανέφερε ο κ. Ασπρής.

Η βουλευτή του ΑΛΜΑ, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, υπενθύμισε το αμαρτωλό παρελθόν του έργου και τις έρευνες που τρέχουν της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τη μεταβίβαση μετοχών στον ΑΔΜΗΕ από τον EuroAsia Interconnector. Στήριξε επίσης την στάση που κράτησε ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός για το έργο, ο οποίος όπως είπε η κ. Χαραλαμπίδου υπερασπίστηκε τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας απέναντι σε επιθέσεις από την Ελλάδα.

«Να υπενθυμίσω επίσης ότι οι ίδιοι πολιτικοί που στην Κύπρο σήμερα κόπτονται για το καλώδιο, επέμεναν και στο παρελθόν, χωρίς μελέτες και χωρίς να ξέρουμε πόσα θα κοστίσει», είπε η Ειρήνη Χαραλαμπίδου.