Η πρόοδος είναι ορατή, όμως η καθημερινή εργασιακή εμπειρία δεν έχει αλλάξει στον ίδιο βαθμό, υπογραμμίζει η δρ Μαρία Σακελαρίου, Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών και Ανθρωπιστικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Λεμεσού.

Τι άλλαξε την τελευταία δεκαετία - και τι όχι

Παρατηρώντας την τελευταία δεκαετία, εκτιμώ ότι η σημαντικότερη αλλαγή για τη γυναίκα στον επαγγελματικό χώρο είναι ότι ζητήματα που παλαιότερα θεωρούνταν ατομικές δυσκολίες, αναγνωρίζονται πλέον ως δομικές προκλήσεις. Η ισότητα των φύλων δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως θέμα δικαιωμάτων, αλλά και ως παράγοντας που επηρεάζει την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα των Οργανισμών. Αυτό έχει οδηγήσει σε μεγαλύτερη ορατότητα και περισσότερες ευκαιρίες για τις γυναίκες. Ωστόσο, πολλές βασικές προκλήσεις παραμένουν. Οι γυναίκες εξακολουθούν να αποδεικνύουν διαρκώς την επάρκειά τους, να διαχειρίζονται αντικρουόμενες προσδοκίες και να επωμίζονται δυσανάλογο βάρος φροντίδας. Το μισθολογικό χάσμα και η περιορισμένη παρουσία σε ανώτερες διοικητικές θέσεις δείχνουν ότι η καθημερινή εργασιακή εμπειρία δεν έχει αλλάξει στον ίδιο βαθμό με τον δημόσιο λόγο. Η επόμενη δεκαετία θα κριθεί όχι από το πόσο μιλάμε για την ισότητα, αλλά από το πόσο ουσιαστικά την εφαρμόζουμε στην πράξη.

Το πιο «αόρατο» εμπόδιο

Κατά την άποψή μου, το πιο «αόρατο» εμπόδιο για μια γυναίκα που επιδιώκει θέσεις ευθύνης είναι οι άτυπες προσδοκίες γύρω από το τι θεωρείται «φυσική» ηγεσία. Αν και οι τυπικές διαδικασίες έχουν εκσυγχρονιστεί, επιμένουν στερεότυπα που συνδέουν την αποφασιστικότητα, την αυθεντία και τη διαθεσιμότητα με συγκεκριμένα συχνά ανδρικά πρότυπα. Έτσι, οι γυναίκες αξιολογούνται όχι μόνο για την απόδοσή τους, αλλά και για το αν ισορροπούν αντικρουόμενες απαιτήσεις: να είναι διεκδικητικές αλλά όχι «επιθετικές», συνεργατικές αλλά όχι «αδύναμες», διαθέσιμες χωρίς να θεωρείται ότι υστερούν σε άλλους ρόλους.

Η αλήθεια πίσω από τον συμβολισμό

Πέρα από τον συμβολισμό της 8ης Μαρτίου, η αλήθεια που δεν λέγεται αρκετά είναι ότι η ισότητα στον χώρο εργασίας παραμένει συχνά περισσότερο διακηρυγμένη παρά βιωμένη. Έχουν γίνει θεσμικά βήματα, όμως στην καθημερινότητα πολλές γυναίκες εξακολουθούν να λειτουργούν μέσα σε άρρητες προσδοκίες, αόρατες ανισότητες και μια διαρκή ανάγκη να αποδεικνύουν την επαγγελματική τους αξία. Η ισότητα υπάρχει συχνά ως αφήγημα, όχι πάντα ως εμπειρία. Η πρόοδος των τελευταίων ετών στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην προσωπική αντοχή και προσαρμοστικότητα των ίδιων των γυναικών, όχι σε συστημικές αλλαγές.

Από τη δέσμευση στη λογοδοσία

Για να μην κάνουμε την ίδια συζήτηση το 2030, τα επόμενα πέντε χρόνια πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο μετατρέπουμε τη δέσμευση για ισότητα σε πράξη. Δεν αρκεί η αναγνώριση του χάσματος·απαιτούνται λογοδοσία και μετρήσιμη πρόοδος. Πρώτον, χρειάζεται διαφάνεια στις αμοιβές, στις αξιολογήσεις και στις προαγωγές, γιατί όπου τα κριτήρια παραμένουν ασαφή, οι ανισότητες διαιωνίζονται. Δεύτερον, η γονεϊκότητα δεν πρέπει να λειτουργεί ως εμπόδιο στην εξέλιξη, αλλά να υποστηρίζεται με πολιτικές που κατανέμουν ισότιμα τη φροντίδα. Τρίτον, απαιτείται ουσιαστική αλλαγή κουλτούρας: διεύρυνση των προτύπων ηγεσίας και αξιολόγηση με βάση το αποτέλεσμα, όχι τα έμφυλα στερεότυπα ή τη διαθεσιμότητα. Προς την ίδια κατεύθυνση η στρατηγική από το European Institute for Gender Equality έχει ως στόχο την προώθηση της ουσιαστικής ισότητας και της εξάλειψης των διακρίσεων.

Αν επενδύσουμε συστηματικά σε αυτές τις αλλαγές, το 2030 η συζήτηση δεν θα αφορά την ύπαρξη του χάσματος, αλλά τη μείωσή του. Επομένως, η επόμενη πενταετία θα αναδείξει αν η ισότητα αποτελεί στρατηγική επιλογή ή απλά ένα διαρκή τίτλο συζήτησης…

Σε μία πρόταση

Σήμερα, η γυναίκα στον χώρο εργασίας ισορροπεί ανάμεσα σε ευκαιρίες και αόρατες προσδοκίες, διεκδικώντας θέση ισότιμη και αναγνωρισμένη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η ισότητα δεν είναι ανταγωνισμός μεταξύ χωρών