Ο πόλεμος έχει αποδυναμώσει το καρτέλ, έχει μειώσει το μερίδιό του σε ιστορικά χαμηλά και απειλεί να πυροδοτήσει έναν νέο πόλεμο τιμών μόλις αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο

Όταν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία και οι υπόλοιποι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου θα έχουν κάθε λόγο να πανηγυρίζουν. Όμως η επιστροφή της ναυσιπλοΐας στην πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη μπορεί να κρύβει έναν απρόσμενο κίνδυνο: να επιταχύνει την αποδυνάμωση του ΟΠΕΚ και να οδηγήσει το ιστορικό καρτέλ πετρελαίου σε μια κρίση χωρίς προηγούμενο.

Αυτή είναι η προειδοποίηση που διατυπώνει σε ανάλυσή του το Reuters, υποστηρίζοντας ότι η επόμενη ημέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να αποδειχθεί εξίσου επικίνδυνη για τον ΟΠΕΚ όσο και η ίδια η σύγκρουση.

Ο πόλεμος άλλαξε τον ενεργειακό χάρτη

Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, περίπου 13 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως –ποσότητα που αντιστοιχεί στο 13% της παγκόσμιας προσφοράς– έχουν βγει εκτός αγοράς λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και των επιπτώσεων στις εξαγωγές της Μέσης Ανατολής.

Η απώλεια αυτή μεταφράζεται σε περισσότερα από 80 δισ. δολάρια χαμένων εσόδων για τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής, χωρίς να υπολογίζονται οι ζημιές σε διυλιστήρια, αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, τερματικούς σταθμούς υγροποιημένου φυσικού αερίου και δεξαμενόπλοια.

Η παρατεταμένη διακοπή των ροών έχει επίσης μετατοπίσει το κέντρο βάρους της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς μακριά από τη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας παραγωγούς όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βραζιλία και η Βενεζουέλα.

Όλοι θα ανοίξουν τις κάνουλες

Το μεγάλο πρόβλημα για τον ΟΠΕΚ μπορεί να εμφανιστεί αμέσως μετά την επαναλειτουργία του Ορμούζ. Οι χώρες του Κόλπου θα βρεθούν αντιμέτωπες με τεράστια δημοσιονομικά κενά μετά από μήνες απωλειών. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Ιράκ, Κατάρ, Μπαχρέιν και Ιράν θα έχουν ισχυρό κίνητρο να αυξήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις εξαγωγές τους προκειμένου να ανακτήσουν τα χαμένα έσοδα.

Παράλληλα, οι μεγάλες ασιατικές οικονομίες, οι οποίες περιόρισαν δραστικά την κατανάλωση και απορρόφησαν μέρος των αποθεμάτων τους κατά τη διάρκεια της κρίσης, αναμένεται να επιστρέψουν στην αγορά για να αναπληρώσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα.

Το πρόβλημα είναι ότι η επαναφορά της προσφοράς και της ζήτησης δεν αναμένεται να γίνει με τον ίδιο ρυθμό.

Ένας ΟΠΕΚ πιο αδύναμος από ποτέ

Σε προηγούμενες κρίσεις, ο ΟΠΕΚ είχε αποδείξει ότι μπορούσε να λειτουργήσει ως σταθεροποιητικός παράγοντας, αυξάνοντας ή μειώνοντας την παραγωγή για να περιορίσει τις ακραίες διακυμάνσεις στις τιμές.

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Η παραγωγή του οργανισμού υποχώρησε στα περίπου 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο, από 31 εκατ. βαρέλια πριν από την έναρξη του πολέμου. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιο του ΟΠΕΚ στην παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου έχει περιοριστεί σε μόλις 22%, το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.

Ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα αποτέλεσε η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον οργανισμό τον Απρίλιο, εξέλιξη που θεωρήθηκε σοβαρό πλήγμα για τη συνοχή του καρτέλ και για την επιρροή της Σαουδικής Αραβίας.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία –ο σημαντικότερος εταίρος του ΟΠΕΚ+– αδυνατεί να λειτουργήσει ως «παραγωγός τελευταίας καταφυγής», καθώς οι συνεχείς ουκρανικές επιθέσεις έχουν περιορίσει τις εξαγωγικές δυνατότητες της ενεργειακής της βιομηχανίας.

Ο κίνδυνος ενός νέου πολέμου τιμών

Η μεγαλύτερη ανησυχία για το Ριάντ είναι ότι μετά την επαναλειτουργία του Ορμούζ τα μέλη του ΟΠΕΚ θα αρχίσουν να ανταγωνίζονται μεταξύ τους για μερίδια αγοράς.

Χώρες που έχασαν σημαντικά έσοδα κατά τη διάρκεια της κρίσης ενδέχεται να αυξήσουν επιθετικά τις εξαγωγές τους, ασκώντας έντονες πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η Σαουδική Αραβία θα δυσκολευτεί να πείσει τους υπόλοιπους παραγωγούς να περιορίσουν εκ νέου την παραγωγή τους για να στηρίξουν τις τιμές.

Μάλιστα, η ίδια η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Κατά τη διάρκεια του πολέμου κατάφερε να διατηρήσει σημαντικό μέρος των εξαγωγών της μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, εκμεταλλευόμενη την άνοδο των τιμών. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις από χώρες όπως το Ιράκ και το Κουβέιτ, που δεν διέθεταν αντίστοιχες εναλλακτικές οδούς.

Η αγορά κινδυνεύει να πλημμυρίσει με πετρέλαιο

Οι αναλυτές της Rystad Energy προειδοποιούν ότι η αγορά μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικό πλεόνασμα αμέσως μετά την πλήρη αποκατάσταση των εξαγωγών.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, η επιστροφή των ποσοτήτων του ΟΠΕΚ σε συνδυασμό με την ισχυρή παραγωγή από τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και τη Βενεζουέλα θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερπροσφορά της τάξης των 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ασκούσε έντονες καθοδικές πιέσεις στις τιμές και θα ανάγκαζε τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες να επιλέξουν μεταξύ απώλειας εσόδων ή νέου γύρου περικοπών στην παραγωγή.

Το τέλος μιας εποχής;

Ο ΟΠΕΚ έχει επιβιώσει από πολέμους, εμπάργκο, χρηματοπιστωτικές κρίσεις και καταρρεύσεις τιμών. Ωστόσο, η επόμενη δοκιμασία μπορεί να είναι διαφορετική.

Ένας οργανισμός με μικρότερο μερίδιο αγοράς, εσωτερικές διαφωνίες, αποχωρήσεις μελών και περιορισμένη δυνατότητα συντονισμού δυσκολεύεται περισσότερο να επιβάλει πειθαρχία στα μέλη του.

Αν μετά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ξεσπάσει μια μάχη για μερίδια αγοράς και ένας νέος πόλεμος τιμών, η κρίση δεν θα αφορά μόνο το πετρέλαιο. Θα αφορά την ίδια την ικανότητα του ΟΠΕΚ να εξακολουθήσει να καθορίζει τους κανόνες της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.

Και αυτό, σύμφωνα με το Reuters, ίσως αποδειχθεί η μεγαλύτερη συνέπεια του πολέμου πολύ μετά τη σίγαση των όπλων.

Πηγή: naftemporiki.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Κ. Καραγιώργης: Έρχονται νέες μειώσεις στις τιμές των καυσίμων τις επόμενες ημέρες