Οι αξιωματούχοι στην Τουρκία είχαν προειδοποιήσει για φαινόμενα χειραγώγησης μέσω επενδυτικών κεφαλαίων από τον Νοέμβριο του 2025.

Σε βαθιά κρίση βείσκεται ο κλάδος των αμοιβαίων κεφαλαίων στην Τουρκία, μετά την εντολή των ρυθμιστικών αρχών τον περασμένο μήνα για ρευστοποίηση 131 κεφαλαίων που τελούσαν υπό τη διαχείριση επτά εταιρειών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, κατόπιν προειδοποιήσεων ορισμένων εξ αυτών ότι αδυνατούσαν να ανταποκριθούν σε αιτήματα εξαγοράς μεριδίων.

Τα συγκεκριμένα κεφάλαια είχαν συγκεντρώσει ενεργητικό άνω των 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε μόλις τρία χρόνια, καθώς σχεδόν μισό εκατομμύριο επενδυτές – συμπεριλαμβανομένων πολιτικών, πρώην αξιωματούχων και διασημοτήτων – επεδίωκαν υπεραποδόσεις για να αντισταθμίσουν την υποτίμηση της λίρας και τον υψηλό πληθωρισμό.

Η επέκταση αυτή συνεχίστηκε ακόμη και μετά τις καταγγελίες των τουρκικών αρχών ότι ορισμένα κεφάλαια χρησιμοποιούνταν για χειραγώγηση της αγοράς. Η κρίση παρέσυρε τις μετοχές σε πτωτική αγορά, με τον γενικό δείκτη να καταγράφει τον Σεπτέμβριο τον χειρότερο μήνα του από το 2008.

Πώς ξεκίνησε η εκρηκτική άνοδος των κεφαλαίων

Η Τουρκία διατήρησε μια σφιχτή νομισματική πολιτική για να τιθασεύσει τον πληθωρισμό και να ενισχύσει τις αποταμιεύσεις σε λίρες, αυξάνοντας το ενδιαφέρον για επενδυτικά κεφάλαια που προσέφεραν αποδόσεις υψηλότερες από τον πληθωρισμό και τα εγχώρια επιτόκια καταθέσεων.

Ορισμένα επενδυτικά κεφάλαια παρουσίαζαν υψηλή συγκέντρωση σε μία μόνο μετοχή ή περιουσιακό στοιχείο, ενώ άλλα διέθεταν ελάχιστους μόνο επενδυτές.

Κάποια από αυτά τα κεφάλαια πραγματοποιούσαν συναλλαγές σε πρόσφατα εισηγμένες μετοχές μικρής κεφαλαιοποίησης, όπου η χαμηλότερη ρευστότητα επέτρεπε έντονες διακυμάνσεις των τιμών, γεγονός που με τη σειρά του εκτίνασσε τις ημερήσιες αποδόσεις των αμοιβαίων κεφαλαίων που τις διακρατούσαν.

Προειδοποιητικά σήματα

Οι Τούρκοι αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει για φαινόμενα χειραγώγησης μέσω επενδυτικών κεφαλαίων από τον Νοέμβριο του 2025, σύμφωνα με το Reuters.

«Γνωρίζουμε ότι αυτές οι πρακτικές χειραγώγησης διενεργούνται κυρίως μέσω συγκεκριμένων κεφαλαίων», είχε δηλώσει ο Υπουργός Οικονομικών, Μεχμέτ Σιμσέκ, προσθέτοντας ότι τα ρυθμιστικά κενά επρόκειτο να αντιμετωπιστούν.

Ο Ομέρ Γκιονούλ, τότε πρόεδρος του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας, ανέφερε ότι οι ρυθμιστικές αρχές παρακολουθούσαν τα κεφάλαια που χρησιμοποιούνταν για την καταστρατήγηση των κανόνων και προειδοποίησε ότι οι διαχειριστές ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανάκλησης αδειών.

Τουρκία: Δύο funds στο επίκεντρο του κυκλώνα

Δύο εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων που βρέθηκαν στο επίκεντρο της αναταραχής, η Tera Portfoy και η Pusula Portfoy, κατέγραψαν ραγδαία επέκταση πριν από την κρίση.

Πάντως, οι εταιρείες Tera και Pusula δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα του Reuters για σχολιασμό.

Τα στοιχεία του Συμβουλίου Κεφαλαιαγοράς δείχνουν ότι το συνολικό ενεργητικό του κλάδου διαχείρισης χαρτοφυλακίου της Τουρκίας αυξήθηκε στα 329 δισεκατομμύρια δολάρια τον Αύγουστο του 2026, από 246 δισεκατομμύρια δολάρια τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.

Τα υπό διαχείριση περιουσιακά στοιχεία της Tera υπερδεκαπλασιάστηκαν, φτάνοντας τα 14,3 δισεκατομμύρια δολάρια κατά την ίδια περίοδο.

Τα υπό διαχείριση κεφάλαια της Pusula σημείωσαν 13πλάσια αύξηση, αγγίζοντας τα 13,2 δισεκατομμύρια δολάρια, καθώς προσέλκυαν όλο και περισσότερους επενδυτές.

Μέχρι το τέλος Αυγούστου, η Tera κατείχε την έκτη θέση και η Pusula την όγδοη θέση μεταξύ των διαχειριστών χαρτοφυλακίου στην Τουρκία, με το μερίδιο της καθεμίας στο συνολικό υπό διαχείριση ενεργητικό να υπερβαίνει το 4%, καθιστώντας τις τις μεγαλύτερες μη τραπεζικές εταιρείες του κλάδου.

Σωρευτική απόδοση 15.000%

Ορισμένα κεφάλαια κατέγραψαν κατακόρυφη αύξηση στο ενεργητικό και τον αριθμό των επενδυτών τους.

Το αντισταθμιστικό κεφάλαιο TLY της Tera σημείωσε απόδοση 747% σε όρους τουρκικής λίρας μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου 2025, περίοδο κατά την οποία διέθετε λιγότερους από 200 επενδυτές.

Αφότου έγινε διαθέσιμο σε μια ευρύτερη επενδυτική βάση τον Ιούλιο, η σωρευτική του απόδοση εκτινάχθηκε σε πάνω από 15.000% σε όρους λίρας μέχρι τον Σεπτέμβριο. Το TLY προσέλκυσε 102.616 επενδυτές και το ενεργητικό του αυξήθηκε στα 5 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας το το μεγαλύτερο από τα υπό ρευστοποίηση κεφάλαια.

Ακολουθούσε το αμοιβαίο κεφάλαιο χρηματαγοράς TP2 της Tera, με ενεργητικό 4,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων και περίπου 167.000 επενδυτών. Το TP2 προσέφερε απόδοση 123% στους επενδυτές κατά την ίδια περίοδο, όταν ο ρυθμός του πληθωρισμού διαμορφωνόταν στο 60%.

Ποιοι παρασύρθηκαν

Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν διευρύνει την έρευνά τους για πιθανή χειραγώγηση της αγοράς στις χρηματιστηριακές και κεφαλαιακές αγορές. Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Ακίν Γκιουρλέκ, δήλωσε ότι ο αριθμός των υπόπτων έχει αυξηθεί σε 217, με 56 εξ αυτών να έχουν προφυλακιστεί εν αναμονή της δίκης.

Η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, αναπληρώτρια πρόεδρος του κυβερνώντος κόμματος AKP του Προέδρου Ταγίπ Ερντογάν, παραιτήθηκε από τα κομματικά της αξιώματα αφότου πολιτικός της αντιπολίτευσης ισχυρίστηκε ότι η ίδια και ο σύζυγός της αποκόμισαν σημαντικά κέρδη διαπραγματευόμενοι μετοχές της Ozata Denizcilik πριν από την αναταραχή. Οι συγκεκριμένες μετοχές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης έρευνας για χειραγώγηση της αγοράς.

Η Καγιά ανέφερε στην πλατφόρμα X ότι έκρινε απαραίτητο να αναλάβει την πολιτική ευθύνη ενόσω εξετάζονται οι κατηγορίες. Δεν προέβη σε περαιτέρω σχόλια.

Μεταξύ των προφυλακισθέντων περιλαμβάνονται ανώτατα στελέχη που συνδέονται με την Tera και την Pusula. Ο Ερκάν Κιλιμτσί, πρώην υποδιοικητής της κεντρικής τράπεζας ο οποίος αργότερα έγινε στέλεχος της Tera, προφυλακίστηκε επίσης, σύμφωνα με το τηλεοπτικό δίκτυο NTV.

Ο Κιλιμτσί ανέφερε σε ανάρτησή του στο LinkedIn πριν προφυλακιστεί ότι ήταν «ατυχία» το γεγονός ότι το όνομά του εμπλέχθηκε στις κατηγορίες λόγω της ανώτατης θέσης που κατείχε στην Tera για τρεις μήνες. Η ανάρτηση του Κιλιμτσί δεν σχολίαζε άμεσα τις κατηγορίες και το Reuters δεν ήταν σε θέση να επικοινωνήσει με τους εκπροσώπους του για περαιτέρω σχόλια. Ο σύμβουλος της Καγιά δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.

Τι μέλλει γενέσθαι;

Ο γενικός δείκτης της Κωνσταντινούπολης έκλεισε με άνοδο 2,5% την Πέμπτη, καθώς τέθηκαν σε ισχύ σαρωτικές αλλαγές στη σύνθεσή του, με την αφαίρεση μετοχών που έχουν πληγεί από την κρίση.

Το Συμβούλιο Κεφαλαιαγοράς δήλωσε ότι η ρευστοποίηση των κεφαλαίων θα διαρκέσει έξι μήνες και οι επενδυτές σε συγκεκριμένα κεφάλαια με καθαρή επένδυση κάτω του 1 εκατομμυρίου λιρών (20.396 δολάρια) θα λάβουν πλήρη αποζημίωση.

Όσοι έχουν επενδύσει 1 εκατομμύριο λίρες ή περισσότερο θα λάβουν μια ενδιάμεση καταβολή ύψους 1 εκατομμυρίου λιρών.

Το Ταμείο Ασφάλισης Καταθέσεων Αποταμίευσης της Τουρκίας έχει ανοίξει λογαριασμούς για επενδυτές που επιθυμούν να επιστρέψουν αυτό που οι αρχές περιγράφουν ως «υπερβολικά κέρδη» από πωλήσεις μεριδίων κεφαλαίων.

Οι αναλυτές της JPMorgan δήλωσαν ότι η αναταραχή στον κλάδο των επενδυτικών κεφαλαίων επιφέρει «σημαντικούς καθοδικούς κινδύνους» για την πρόβλεψη ανάπτυξης του ΑΕΠ της Τουρκίας το 2026, η οποία βρίσκεται στο 3%.

Παραμένει ασαφές ποιο θα είναι το συνολικό ύψος της ζημίας για τους επενδυτές. Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις τιμές στις οποίες τα περιουσιακά στοιχεία των κεφαλαίων μπορούν να ρευστοποιηθούν, καθώς πολλά κεφάλαια διακρατούν μετοχές με χαμηλή εμπορευσιμότητα, γεγονός που ενδέχεται να περιπλέξει τη διαδικασία.

Πηγή: ot.gr

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μπέσεντ: Η άνοδος των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων δεν είναι λόγος ανησυχίας, ακολουθεί την παγκόσμια τάση