Παρά την ανάκαμψη των εξαγωγών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, το Brent παραμένει πάνω από τα 110 δολάρια. Γεωπολιτικοί κίνδυνοι, ακριβοί ναύλοι, χαμηλά αποθέματα και αβεβαιότητα τροφοδοτούν τις διεθνείς τιμές, επιβαρύνοντας την παγκόσμια οικονομία

Μια ιδιαίτερη αντίφαση κυριαρχεί τις τελευταίες εβδομάδες στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου. Παρότι οι εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο έχουν ανακάμψει σημαντικά μετά τις πρωτοφανείς διαταραχές που προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν, οι τιμές του αργού παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, με το Brent να κινείται πάνω από τα 110 δολάρια το βαρέλι και να προσεγγίζει τα υψηλότερα επίπεδα του τελευταίου εξαμήνου.

Η φαινομενική αυτή αντίφαση αποτυπώνει τη νέα πραγματικότητα μιας αγοράς στην οποία η φυσική διαθεσιμότητα πετρελαίου δεν αρκεί για να συγκρατήσει τις τιμές. Οι επενδυτές, οι traders και οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες δεν αξιολογούν μόνο πόσα βαρέλια μεταφέρονται σήμερα, αλλά και κατά πόσο οι συγκεκριμένες ποσότητες θα συνεχίσουν να φτάνουν απρόσκοπτα στους προορισμούς τους τις επόμενες εβδομάδες.

Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση ενός ιδιαίτερα υψηλού γεωπολιτικού ασφαλίστρου κινδύνου, το οποίο ενσωματώνεται στις τιμές των συμβολαίων και διατηρεί την αγορά σε κατάσταση έντονης νευρικότητας.

Η κλιμάκωση των επιθέσεων στη Μέση Ανατολή, η αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και η εκτίναξη του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το πετρέλαιο μπορεί να είναι διαθέσιμο, αλλά η εξασφάλιση της μελλοντικής παράδοσής του παραμένει ακριβή.

Οι ροές του Ορμούζ και η πραγματική εικόνα της προσφοράς

Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο γεωγραφικό παράγοντα κινδύνου για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινούνταν πριν από τον πόλεμο περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου.

Η αρχική διαταραχή των μεταφορών είχε προκαλέσει απότομη μείωση των εξαγωγών, εντείνοντας τις ανησυχίες για την επάρκεια της διεθνούς προσφοράς. Σταδιακά, ωστόσο, η ναυσιπλοΐα άρχισε να ανακάμπτει, με τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και άλλες πετρελαιοπαραγωγούς χώρες να αυξάνουν τις αποστολές τους.

Παρά τη σημαντική αυτή βελτίωση, η ανάκαμψη δεν είναι ακόμη πλήρης. Πρόσφατες εκτιμήσεις για τις θαλάσσιες μεταφορές καταγράφουν μέσες ροές περίπου 12,65 εκατομμυρίων βαρελιών αργού ημερησίως, έναντι 17,15 εκατομμυρίων πριν από τον πόλεμο, δηλαδή επίπεδα χαμηλότερα κατά περίπου 26%.

Η διαφοροποίηση των μετρήσεων εξαρτάται από το εάν καταγράφονται αποκλειστικά φορτία αργού πετρελαίου ή συνυπολογίζονται πετρελαϊκά προϊόντα και άλλες κατηγορίες φορτίων.

Σε κάθε περίπτωση, το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας δεν έχει εξαλείψει τον φόβο μιας νέας διακοπής. Κάθε επίθεση σε δεξαμενόπλοιο, ενεργειακή εγκατάσταση ή κρίσιμο αγωγό επαναφέρει το ενδεχόμενο αιφνίδιας μείωσης της προσφοράς.

Το ασφάλιστρο πολέμου και η διαφορά μεταξύ φυσικού πετρελαίου και συμβολαίων

Η επιμονή των υψηλών τιμών συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τη λειτουργία της αγοράς παραγώγων, όπου διαμορφώνονται οι προσδοκίες για τη μελλοντική αξία του πετρελαίου.

Οι αγοραστές φυσικού αργού μπορούν να πραγματοποιούν συναλλαγές για σχετικά άμεση παράδοση, στη λεγόμενη αγορά spot, ενώ μέσω των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης εξασφαλίζουν ή αντισταθμίζουν την έκθεσή τους σε τιμές συγκεκριμένων μελλοντικών περιόδων.

Οι δύο αγορές συνδέονται στενά, αλλά οι τιμές τους δεν ταυτίζονται απαραίτητα. Επηρεάζονται από τη διαθεσιμότητα φορτίων, τις συνθήκες αποθήκευσης, το κόστος χρηματοδότησης και τις προσδοκίες των συμμετεχόντων.

Όταν οι τιμές των μεταγενέστερων συμβολαίων βρίσκονται υψηλότερα από τις τιμές άμεσης παράδοσης, η αγορά παρουσιάζει τη δομή contango. Αντίθετα, όταν τα συμβόλαια κοντινής παράδοσης είναι ακριβότερα από εκείνα μεγαλύτερης διάρκειας, επικρατεί backwardation, φαινόμενο που συνήθως αντανακλά μεγαλύτερη στενότητα στην άμεση προσφορά.

Η διάκριση έχει σημασία, καθώς διαφορετικά τμήματα της αγοράς μπορούν να εμφανίζουν διαφορετικές τιμολογιακές πιέσεις. Στην περίπτωση της σημερινής κρίσης, η υψηλή γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει τόσο τις άμεσες συναλλαγές όσο και τις προσδοκίες για τους επόμενους μήνες.

Ενδεικτική είναι η εκτίμηση της Goldman Sachs ότι περίπου 27 δολάρια ανά βαρέλι της τιμής του Brent αντανακλούν το γεωπολιτικό ασφάλιστρο, με τη θεμελιώδη αξία να τοποθετείται κοντά στα 85 δολάρια. Πρόκειται για εκτίμηση, η οποία αναδεικνύει πόσο σημαντικά επηρεάζει τη διαμόρφωση των τιμών ο φόβος μελλοντικών διαταραχών.

Οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων και το νέο κόστος του πετρελαίου

Ένας δεύτερος παράγοντας που διατηρεί την αγορά υπό πίεση είναι η εκρηκτική αύξηση του κόστους μεταφοράς. Οι επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα, οι υψηλότερες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις και η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων δεξαμενόπλοιων έχουν μεταβάλει σημαντικά τα οικονομικά δεδομένα του παγκόσμιου εμπορίου αργού.

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, το ημερήσιο κόστος ναύλωσης ορισμένων δεξαμενόπλοιων έχει εκτιναχθεί από περίπου 100.000 δολάρια έως και 1,6 εκατομμύρια δολάρια, ανάλογα με τη διαδρομή, το πλοίο και τις συνθήκες ναύλωσης.

Ακόμη και όταν το πετρέλαιο μπορεί να φορτωθεί χωρίς προβλήματα, η μεταφορά του ενδέχεται να απαιτεί πολύ υψηλότερο τίμημα. Αυτό επηρεάζει το τελικό κόστος παράδοσης στα διυλιστήρια, περιορίζει τις διαθέσιμες εμπορικές επιλογές και ενισχύει την ανάγκη προγραμματισμού μεγαλύτερων αποθεμάτων ασφαλείας.

Παράλληλα, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις θαλάσσιες μεταφορές καταγράφουν σημαντικά αυξημένα έσοδα, γεγονός που υπογραμμίζει την έντονη ανακατανομή του οικονομικού κόστους της ενεργειακής κρίσης.

Η ύπαρξη επαρκών ποσοτήτων αργού δεν συνεπάγεται πλέον ότι αυτές μπορούν να φτάσουν γρήγορα, με ασφάλεια και χαμηλό κόστος στον τελικό αγοραστή.

Χαμηλά αποθέματα και ο φόβος μιας νέας κλιμάκωσης

Στην αβεβαιότητα των μεταφορών προστίθεται και το πρόβλημα των αποθεμάτων. Οι προηγούμενες διαταραχές έχουν περιορίσει τα διαθέσιμα περιθώρια ασφαλείας, καθιστώντας την αγορά πιο ευάλωτη σε ένα νέο απρόβλεπτο γεγονός.

Όπως επισημαίνει ο Ράιαν Φιτζμόρις της Marex, τα χαμηλά αποθέματα δυσκολεύουν την ουσιαστική εξισορρόπηση της αγοράς, ακόμη και όταν οι φυσικές ροές παρουσιάζουν βελτίωση.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από τις συνεχιζόμενες επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικούς στόχους και την αβεβαιότητα για την πορεία της αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Οι επενδυτές καλούνται να αξιολογήσουν όχι μόνο τα σημερινά δεδομένα, αλλά και την πιθανότητα μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης που θα μπορούσε να πλήξει παραγωγικές εγκαταστάσεις, αγωγούς ή θαλάσσιες οδούς.

Ταυτόχρονα, οι διπλωματικές προσπάθειες δημιουργούν ένα αντίβαρο στην ανοδική πίεση. Μια ουσιαστική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει το ασφάλιστρο κινδύνου, χωρίς να απαιτείται απαραίτητα μεγάλη αύξηση της πραγματικής παραγωγής.

Από την πλευρά της ζήτησης, οι καιρικές συνθήκες του χειμώνα και πιθανές επιδράσεις του Ελ Νίνιο θα μπορούσαν επίσης να διαφοροποιήσουν την κατανάλωση καυσίμων θέρμανσης. Πρόκειται, ωστόσο, για παράγοντα που παραμένει αβέβαιος και δεν αρκεί από μόνος του για να αντιστρέψει τη γεωπολιτική πίεση.

Η αγορά τιμολογεί τον κίνδυνο και όχι μόνο τα βαρέλια

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η σημερινή ενεργειακή κρίση δεν εξηγείται αποκλειστικά από τη φυσική ισορροπία προσφοράς και ζήτησης. Αντίθετα, καθορίζεται όλο και περισσότερο από τη διαθεσιμότητα ασφαλών μεταφορών, τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και τη δυνατότητα των αγοραστών να εξασφαλίσουν μελλοντικές παραδόσεις.

Η αύξηση των εξαγωγών από τον Περσικό Κόλπο αποτελεί αναμφίβολα θετική εξέλιξη, αλλά δεν ισοδυναμεί με επιστροφή στην κανονικότητα. Όσο η ναυσιπλοΐα παραμένει εκτεθειμένη σε επιθέσεις και οι αγορές φοβούνται νέα διακοπή της προσφοράς, οι τιμές θα εξακολουθούν να ενσωματώνουν σημαντικό κόστος αβεβαιότητας.

Για τα διυλιστήρια και τις μεγάλες επιχειρήσεις ενέργειας, η πρόκληση είναι η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων σε προβλέψιμες τιμές. Για τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές πετρελαίου, η διατήρηση του Brent πάνω από τα 110 δολάρια μεταφράζεται σε πιέσεις στο κόστος καυσίμων, στις μεταφορές και τελικά στον πληθωρισμό.

Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα ασυνήθιστο σκηνικό: τα βαρέλια εξακολουθούν να μετακινούνται, αλλά η αβεβαιότητα για το αύριο έχει αποκτήσει σχεδόν την ίδια βαρύτητα με την πραγματική προσφορά του σήμερα. Και όσο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν δείχνει σημάδια οριστικής αποκλιμάκωσης, αυτό το παράδοξο μπορεί να εξακολουθήσει να καθορίζει την πορεία των διεθνών τιμών.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Χριστοδουλίδης: Αυτά κάνουμε για δημογραφική ανάκαμψη και στήριξη της οικογένειας