Όταν ο κόσμος έμαθε πώς το πιο πολύτιμο καύσιμο μπορεί να γίνει το πιο ισχυρό όπλο

Η άνοιξη του 1973 δεν μοιάζει καθόλου με την αρχή μιας παγκόσμιας κρίσης. Οι οικονομίες της Δύσης τρέχουν ακόμη με ταχύτητα. Τα αυτοκίνητα καταναλώνουν άφθονη βενζίνη, τα εργοστάσια δουλεύουν ασταμάτητα και το πετρέλαιο ρέει φθηνό από τη Μέση Ανατολή.
Κάτω όμως από την επιφάνεια, κάτι αλλάζει. Οι χώρες που παράγουν πετρέλαιο αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι κρατούν στα χέρια τους το ισχυρότερο γεωπολιτικό εργαλείο του 20ού αιώνα.

Μέχρι το φθινόπωρο, αυτό το εργαλείο θα μετατραπεί σε όπλο. Και ο κόσμος θα μπει στην πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση της σύγχρονης ιστορίας.

Το τέλος της εποχής του «φθηνού πετρελαίου»
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 το πετρέλαιο είναι ακόμη εξαιρετικά φθηνό.
Η τιμή του κυμαίνεται γύρω στα 3 δολάρια το βαρέλι και η αγορά ελέγχεται από τις μεγάλες δυτικές εταιρείες, τις λεγόμενες «Επτά Αδελφές».

Όμως οι χώρες παραγωγής έχουν αρχίσει να αλλάζουν στάση. Ο ΟΠΕΚ, που ιδρύθηκε το 1960 από το Ιράν, το Ιράκ, τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ και τη Βενεζουέλα, αρχίζει σταδιακά να απαιτεί μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στα κοιτάσματα και στις τιμές.

Τον Μάρτιο του 1973, ακριβώς 53 χρόνια πριν, αυτή η αλλαγή ισορροπίας γίνεται πλέον εμφανής. Εκείνο τον μήνα τα κράτη παραγωγοί αρχίζουν να πιέζουν για αυξήσεις τιμών και για μεγαλύτερο μερίδιο από τα κέρδη. Η εποχή που οι δυτικές εταιρείες καθορίζουν μόνες τους το παιχνίδι τελειώνει.

Η στιγμή που το πετρέλαιο γίνεται γεωπολιτικό όπλο
Λίγους μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του 1973, ξεσπά ο πόλεμος του Γιομ Κιπούρ μεταξύ Ισραήλ και αραβικών χωρών.  Τότε συμβαίνει κάτι πρωτοφανές.

Οι αραβικές χώρες του ΟΠΕΚ αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν το πετρέλαιο ως πολιτικό όπλο.
Επιβάλλουν εμπάργκο στις Ηνωμένες Πολιτείες και σε άλλες χώρες που στηρίζουν το Ισραήλ.

Η παραγωγή μειώνεται δραστικά και οι τιμές εκτινάσσονται. Μέσα σε λίγους μήνες το πετρέλαιο τετραπλασιάζεται, προκαλώντας σοκ στις οικονομίες της Δύσης.

Οι εικόνες που ακολουθούν θα γίνουν εμβληματικές. Ουρές χιλιομέτρων σε πρατήρια καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτοκίνητα που μένουν από βενζίνη στους δρόμους, κυβερνήσεις που επιβάλλουν όρια ταχύτητας, δελτία καυσίμων και Κυριακές χωρίς αυτοκίνητα. Η Ευρώπη μπαίνει σε κατάσταση ενεργειακής λιτότητας.

Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι δυτικές κοινωνίες συνειδητοποιούν πόσο εξαρτημένες είναι από τη Μέση Ανατολή.

Η γέννηση μιας νέας παγκόσμιας οικονομίας
Η κρίση του 1973 αλλάζει τα πάντα. Ο πληθωρισμός εκτοξεύεται. Οι οικονομίες μπαίνουν σε περίοδο στασιμοπληθωρισμού – ένας όρος που μέχρι τότε σχεδόν δεν υπήρχε.

Οι κυβερνήσεις αρχίζουν να επενδύουν σε στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου, πυρηνική ενέργεια, νέες ενεργειακές πηγές.  Την ίδια στιγμή, οι χώρες του Κόλπου αποκτούν τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ. Τα λεγόμενα πετροδολάρια αρχίζουν να ρέουν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Το μάθημα που επιστρέφει σήμερα
Μισό αιώνα μετά, το μάθημα της κρίσης του 1973 παραμένει επίκαιρο. Το πετρέλαιο δεν είναι απλώς ένα εμπόρευμα, αλλά γεωπολιτική ισχύς.  Κάθε φορά που η Μέση Ανατολή φλέγεται, οι αγορές θυμούνται εκείνη τη χρονιά που άλλαξε την παγκόσμια οικονομία. Τότε που ο κόσμος συνειδητοποίησε κάτι απλό αλλά τρομακτικό: Ότι το πιο πολύτιμο καύσιμο της εποχής μπορεί να γίνει – μέσα σε μια στιγμή – το ισχυρότερο όπλο της γεωπολιτικής.

Πηγή: naftemporiki.gr

Διαβάστε επίσης: Υποχωρούν τα ασιατικά χρηματιστήρια – Εντείνονται οι ανησυχίες από την κλιμάκωση της έντασης ΗΠΑ-Ιράν